Stel nu dat de economie ontploft

De tekenen van een dubbele dip worden steeds duidelijker. Of waren we überhaupt al uit de eerste dip? De ene crisissituatie is nog niet bezworen of de volgende dient zich al weer aan. Waar is het eind? En kunnen wij ons er op voorbereiden?

De VS is in zwaar weer en in Europa gaat het al niet veel beter. De randen van Europa brokkelen af en de verschillende landen ruziën over mogelijke oplossingen. We moeten concluderen dat de welvaart van de westerse samenleving onder druk staat. Op Keynesiaanse wijze hebben we de afgelopen jaren de pijn vakkundig uitgesteld. Maar nu de bodem in zicht is van alle noodfondsen blijven we achter met een enorme schuld en is de crisis nog niet bezworen.

Stel nu dat we het tij niet weten te keren en de economie ontploft en er daardoor geen geld meer uit de automaat komt. Als het betalingsverkeer stil valt en we dus geen voedsel meer kunnen kopen. En als alle transport stopt waardoor de winkels niet meer bevoorraad worden. Dan hebben we dus geen voedsel meer! Wat gaan we dan doen?

Natuurlijk draait de economie niet in de soep, zover komt het niet, denk je nu. Daar zorgt de overheid wel voor en de deskundigen. Maar zijn zij wel in staat om de economie te redden? Is het reëel om op hen te vertrouwen? Zijn zij niet degenen die het zover hebben laten komen? We zitten nu in zo’n uitzonderlijke situatie, nooit eerder vertoont, die zelfs de crisis in de jaren ’30 van de vorige eeuw doet vervagen. We realiseren ons dat de globalisering en de jarenlange welvaartsgroei een keerzijde heeft.

Parallelle economie

Als er nog wat te redden valt voor het echt te laat is zullen we een aantal maatregelen moeten nemen. Het huidige economische systeem zal omgevormd moeten worden zodat we onze kwetsbare situatie reduceren. Daar hebben we niet alleen deskundigen voor nodig maar ook mensen met gezond verstand.

Wat kunnen we er gezamenlijk doen:
• Inrichten van zelfvoorziende gemeenschappen
• Creëren van lokale voedselvoorziening
• Stimuleren van de lokale economie
• Alternatieven voor geld ontwikkelen
• Stimuleren van creativiteit, inventiviteit en sociale innovatie
• Herstel van de Menselijke Maat
• Passend onderwijs.

Wat kunnen wij er zelf aan doen:
• Onze kinderen leren waar het voedsel vandaan komt
• Start een moestuin of ga aan de slag met een "windowfarm"
• Inrichten van lokale energietoepassingen (wind, zon)
• Opbouwen van kennis van de eigen gemeenschap
• Herstel van de gemeenschapszin.

Onderzoek wijst uit dat de actiebereidheid van mensen op dit moment ver beneden peil is. Door de crisis zit iedereen in een kramp. Dus als we dit niet zien zitten kunnen we altijd nog de boel laten crashen? Maar dat leidt onherroepelijk tot chaos waar niemand op zit te wachten. Ik roep daarom iedereen op om vandaag nog te beginnen, zodat we naast de huidige (zieke) economie een parallelle economie ontwikkelen waar we op termijn allemaal de vruchten van kunnen plukken. Dit is niet ouderwets teruggrijpen op het oude, maar gebruik maken van kennis uit het verleden met de mogelijkheden van vandaag.

Het kan vriezen en het kan dooien

Wie is er nu eigenlijk van slag, het weer of wij? Deze zomer is een aaneenschakeling van lange natte en grauwe dagen. Of is het de verbeelding? Komt het wellicht door de crisis dat we niet meer rooskleurig naar buiten kunnen kijken?

Ik kan mij niet heugen dat een zomer zo slecht is geweest. Vaak is het een kwestie van verbeelding als het lijkt dat een zomer niet zo mooi is. Dan blijkt dat aan het eind van de maand het aantal zonuren moeiteloos is gehaald en was de temperatuur ook normaal. Vaak maken de slechte dagen meer indruk zodat wij die onthouden en gaan de mooie dagen gedachteloos aan ons voorbij.

Nu trof ik een toch wel heel opmerkelijk berichtje aan in de Telegraaf: “Hittegolf op de Noordpool verslaat Nederlandse zomer” . Nu is er deze keer niet zo heel veel voor nodig om de Nederlandse zomer te verslaan, maar blijkbaar is het klimaat op aarde nogal van slag als er zich op de Noordpool een hittegolf voordoet. Voor mij staat het als een paal boven water dat ons klimaat aan het veranderen is. De laatste tien jaar zie ik het onder mijn ogen gebeuren.

Dat de wetenschappers er nog niet over uit zijn blijft mij verbazen. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat de tegenstanders van de gedachte dat de aarde aan het opwarmen is, blijkbaar hebben ze daar voordeel bij, harder roepen en meer gehoor krijgen dan de wetenschappers die met harde bewijzen komen. Dat het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) zo nu een dan een fout maakt in haar aannames en daarmee niet helemaal de juiste waarheid weergeeft, werkt ook niet mee aan de beeldvorming.

Gelukkig zijn er ook nog deskundigen en wetenschappers die flink van zich laten horen. Zij maken zich er hard voor dat het broeikaseffect onze planeet geen goed doet en welke gevolgen dat voor ons heeft. Jeremy Rifkin is zo iemand. Hij propagandeert de overstap op waterstof als alternatieve brandstof, omdat dit een schone en veilige energiebron betreft. Er komt namelijk geen kooldioxide vrij, een van de grote boosdoeners als het om de opwarming van de aarde gaat. Zijn visie wordt helder uiteen gezet in bijgaand filmpje, de moeite waard om te bekijken.



Wat ik vooral geweldig vind is dat het idee van Rifkin voor een waterstofeconomie realiseerbaar is, als we maar willen! Het grote voordeel hierbij is dat de wereldwijde afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en de daarmee gepaard gaande onrust in de wereld kunnen afnemen. Ook krijgen mensen met deze technologie de mogelijkheid om waar ook ter wereld zelf energie op te wekken.

Ik had niet gedacht ooit een column over het weer te schrijven. Als iets vervelend is en typisch Nederlands is het wel klagen over het weer. Maar deze keer kon ik het echt niet laten. Omdat ik een optimistische kijk op het leven heb ga ik er vanuit dat we nog wel wat zon in het vooruitzicht hebben. Ik ben er daarom van overtuigd dat we in 2011 nog een heerlijke nazomer zullen krijgen.

Sociale media en mindfulness

Hè heerlijk, het is weer vakantie. Even afstand nemen van de dagelijkse beslommeringen van thuis, het werk, het moeten. Tijd om tot jezelf te komen en toe te geven aan het niets doen. Slow down. Maar lukt ons dat wel in deze door de digitale technologie gedomineerde tijd?







foto: Chambord







Bij aankomst in ons hotel in de Loire zei de receptioniste dat de televisie kapot was en dat ze zo snel mogelijk een vervanging zou regelen. Wij hebben dat resoluut van de hand gewezen, voor ons hoefde ze geen moeite te doen. Onze kinderen mopperden wat toen wij vertelden dat de tv kapot was, maar ook dat was van korte duur. Tenslotte hadden ze hun iPod meegenomen en stroom hadden we gelukkig wel, dus geen nood. En daarnaast was de Franse taal toch ook wel een belemmerende factor.

In tegenstelling tot mijn kinderen heb ik tijdens de vakantie bewust al mijn elektronische apparatuur thuis gelaten. Even afstand nemen van het werk, tot rust komen en bijtanken. Geen telefoon, geen computer, geen kranten, geen televisie. Kortom de wereld even buiten sluiten. Door bezoeken aan kastelen in de Loire maken we letterlijk een duik in het verleden en weten we de wereld daadwerkelijk buiten te sluiten. Opgeladen en vol inspiratie is het weer fijn om thuis te komen.

Er heerst chaos in de wereld

Terug van vakantie heb ik sterk de behoefte om nog even in ‘Slow’ te blijven hangen. Maar al rap wordt er weer aan mij getrokken om zaken op te pakken en in de versnelling te gaan. Hoewel ik werken leuk vind had ik deze keer toch sterk de behoefte de buitenwereld buiten te laten. Er heerst zoveel chaos overal. Aan de randen van Europa lopen de schulden op. Landen dreigen failliet te gaan als we niet ingrijpen. Europees topberaad moest er aan te pas komen om de zaken weer enigszins op de rails te zetten.

De kranten laten bedrijven aan het woord die naar aanleiding van de kwartaalcijfers een winstwaarschuwing afgeven. Ik kan alleen maar concluderen dat de kredietcrisis toch tekenen van een dubbele dip begint te vertonen. Dat al deze berichtgeving bij mensen de stoppen doet doorslaan is ineens niet vreemd. Een paar maanden gelden kwamen mensen in het noorden van Afrika massaal in opstand en gingen de straat op. Nu slaat de vlam in de pan bij een verwarde man in Noorwegen, waar hij een waar bloedbad aanricht.

Op 2 augustus moet de Amerikaanse President Obama met een plan komen om niet aan de haast onafwendbare schuldencrisis ten onder te gaan. Een vriendin van mij is al aan het hamsteren geslagen. Zij denkt dat de VS omvallen en daarmee de hele wereld meesleurt waardoor er straks geen geld meer uit de pinautomaat komt. Zij ziet niet dat de hegemonie van Amerika voorbij is. De overige (opkomende) grootmachten laten dat echt niet gebeuren en vormen de tegenhanger om het niet zover te laten komen. Al snel na thuiskomst hoort de vakantie tot het verleden.

Ons bewustzijn aanspreken
Na al dit soort berichten zou ik heel graag weer terug willen naar mijn vakantieadres in Frankrijk, even de wereld vergeten. Waar ik mij nu sterk over verbaas is het grote aantal mensen dat ik om mij heen zie en hoor die vanuit hun vakantieadres twitteren of e-mails versturen. Ieder met een andere reden. De een wil bijblijven zodat het werk niet in de soep loopt. De ander laat wat van zich horen zodat het dievengilden denkt dat ze gewoon thuis zijn. En de volgende wil
gewoon op de hoogte blijven (van de chaos).

Wat laten we ons toch gek maken! Moeten we dan alles volgen wat er gebeurt? Missen we iets als we er even niet zijn? Geen wonder dat we mindfulness trainingen nodig hebben, we kunnen niet meer loslaten en in het nu leven. Op deze manier is de digitalisering van onze samenleving eerder een vloek dan een zegen. We worden geachte overal en altijd bereikbaar te zijn. Is dat de bedoeling van social media? Ik mag toch hopen van niet.

Verveling leidt tot creativiteit
Mijn kinderen vervelen zich als er geen stroom in de buurt is. “Ga toch lekker buiten spelen, hutten bouwen, in de sloot poeren of er gewoon overheen springen”, roep ik dan.

Bij volwassenen is het al niet anders. Terwijl we allemaal weten dat uit afstand nemen en tot rust komen de meeste creativiteit geboren wordt. We boren daardoor een diepere laag van ons bewustzijn aan. Een absolute voorwaarde om onszelf niet te verliezen en afgesloten te raken van gevoel en emotie. Helaas zijn we vergeten dat we een binnenwereld bezitten, een enorme bron van inspiratie en kracht. We doen onszelf en de wereld tekort als we daar niet van tijd tot tijd naar luisteren.

Voor mij is een vakantie pas echt waardevol als ik alles los kan laten. Als ik niets hoef, een paar boeken kan lezen, in een andere omgeving ben en bij voorkeur een andere cultuur kan opsnuiven. Daar hoef ik niet eens heel ver voor weg. Als ik de digitale wereld achter mij kan laten om te luisteren naar mijn innerlijke stem, dan kan ik er weer voor lange tijd tegen.

Ziek zijn is goed voor onze economie

Ik word altijd zo verdrietig van berichten in de krant die alternatieve geneeswijzen afkraken. Waar is dat toch goed voor? Blijkbaar duldt de reguliere gezondheidszorg geen concurrentie en claimt zij de alleenheerschappij op dit vakgebied. Leven en laten leven, zou ik zeggen. Waar is de reguliere gezondheidszorg toch zo bang voor?

Onder de kop: “Waarom vergoeden we die dure nepmedicijnen toch?”, was het onlangs weer helemaal raak met een artikel in het NRC Handelsblad. Omdat we de zorgkosten, mede door de vergrijzing, flink zien stijgen moeten er voorstellen op tafel komen om de kosten in de hand te houden. Omdat de geldpot kleiner wordt moet de alternatieve zorg worden ingeperkt, vond de huisarts in het artikel. Blijkbaar voelt hij zich bedreigd. Als een patiënt dit zou schrijven zou ik mij pas echt zorgen gaan maken.

Het artikel suggereert dat mensen die zich bezig houden met alternatieve zorg alleen maar uit zijn op snel rijk worden. Men neme een neppil en brengen dat voor veel geld op de markt, liefst gefinancierd door de ziektekostenverzekeraar. Als ik naar de rekeningen kijk die in de reguliere zorg gepresenteerd worden en deze vergelijk met de alternatieve zorg dan kan ik alleen het omgekeerde concluderen. Maar dat zal wel mijn beeldvorming zijn. Tenslotte moeten de grote ziekenhuizen ergens mee gefinancierd worden.

Wat de boer niet kent….
Waarom kunnen we niet gewoon accepteren dat er meer is tussen hemel en aarde? Hoe vaak is niet de werking van placebo’s wetenschappelijk bewezen? Zit dat tussen de oren? Ja, dat zit tussen de oren en juist omdat de menselijke geest sterker is dan we vaak willen inzien. Gelukkige en actieve mensen zijn gezonder en leven vaak ook langer. Daar hebben ze geen pilletje voor nodig.

Natuurlijk zit altijd wel ergens kaf tussen het koren, zowel in de reguliere als in de alternatieve zorg. Maar dat betekent toch niet dat alle alternatieve zorg per definitie niet deugt. Ook behandelwijzen in de reguliere zorg werkt bij de ene patiënt wel en bij de ander niet. Net zo als het ene medicijn wel werkt wel en het andere niet. Dat ligt toch niet aan het medicijn of de behandeling? Dat ligt aan het feit dat ieder mens anders is.

En wat is trouwens alternatief? Vroeger was er alleen sprake van natuurgeneeswijze. We leefden dicht bij de natuur en mensen vonden verlichting voor hun kwalen in kruiden uit de natuur. Tot de wetenschap zich aandiende, de farmaceutica haar intrede deed en men met chemicaliën aan de slag ging. Toen is de natuurgeneeswijze als ‘alternatief’ bestempeld of soms nog erger afgedaan als ‘kwakzalverij’. En de nieuwe inzichten werden ‘regulier’.

De depressie-epidemie

Sinds een aantal gedegen studies van onder andere Trudy Dehue zijn we de rol
van de farmaceutische industrie ook in een ander licht gaan bezien. We zijn nooit eerder zo rijk en welvarend geweest, maar toch zijn er nooit eerder zoveel anti-depressiva gebruikt. Dehue stelt deze enorme toename kritisch aan de orde in haar boek “De depressie-epidemie”. Zijn we niet doorgeslagen in het gebruik van medicijnen uit de reguliere gezondheidszorg? Is aandacht voor de mens niet hetgeen we in tekort geschoten zijn?

Water als informatiedrager
Anderhalf jaar geleden was ik op een congres waar Masaru Emoto een lezing verzorgde. Deze wetenschapper uit Japan (steevast als pseudowetenschappen aangeduid) onderzoekt water in relatie tot de omgeving. Hij heeft prachtige foto’s gemaakt van waterkristallen. Het bijzondere van zijn foto’s is dat hij heeft weten vast te leggen dat schoon water met schitterende kristalvorming gepaard gaat, terwijl de structuur van vervuild water ongedefinieerd (amorf en chaotisch) van vorm is. Hij toont daarmee aan dat invloeden van buitenaf gevolgen heeft voor de moleculestructuur van het water. Hij ging nog een stapje verder door aan water ‘liefde’ en ‘aandacht’ toe te voegen, met prachtige kristalvormen als resultaat.

Emoto heeft bewezen dat water informatie kan bevatten. De mens bestaat voor 70% uit water, dus is de wetenschap van Emoto daarmee uiterst interessant voor de mens. De homeopathie wordt nogal eens verweten dat ze met zeer verdunde oplossingen werkt. Maar als we aannemen, wat Emoto aantoont en wat placebo’s ons al hebben laten zien, dat de homeopathie meer effect heeft dan we wetenschappelijk kunnen bewijzen? Is dat dan niet voldoende? Het gaat toch om het welzijn van de mens!

Ziek zijn is handel
De keuze om bepaalde medicijnen al dan niet in het vergoedingenstelsel van de zorgverzekeraars te laten opnemen wordt vooral gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Wat als nu veel patiënten baadt hebben bij alternatieve zorg en homeopathische geneesmiddelen? Waarom zouden we die niet vergoeden. Laten we stoppen met onnodige medicatie en vaak dure medische ingrepen. De reguliere zorg is ook niet altijd zaligmakend. Voor alle medische fouten die jaarlijks in Nederlandse ziekenhuizen gemaakt worden hebben we een compleet ziekenhuis nodig om die mensen in op te vangen en weer gezond te maken.

De wereld zit raar in elkaar. Geld en economie domineert. Zolang mensen zich niet goed voelen en zorg nodig hebben stijgen de uitgaven en dus het Bruto Binnenlands Product (BBP). En algemeen is bepaald dat de stijging van het BBP, oftewel de stijging van de economische bedrijvigheid, goed is. Want een opgaande en stijgende economie is gunstig, wordt ons voortdurend door economen voorgehouden. Hoezo gunstig? De hieruit af te leiden conclusie is: naarmate er meer mensen ziek zijn is dat beter voor onze economie.

Met de huidige discussie over alle bezuinigingen in de zorg in volle gang, maak ik mij ernstig zorgen. Wat wij en vooral de politiek nodig hebben is kennis van ons eigen ziektebeeld. Als we daar nu eens mee beginnen dan kunnen we pas echt goede toekomstbestendige keuzes maken.

Hoop voor de toekomst

Afgelopen dinsdag was ik op uitnodiging van de Rabobank bij een diner van de groep HopeXXL. Een bevlogen groep jongeren die samen discussiëren over maatschappelijke vraagstukken en problemen. Ik was verrast over de bevlogenheid en het idealisme van deze groep jonge mensen die heel begaan zijn met wat er gaande is in de wereld.

Vanwege mijn betrokkenheid bij de het project Fairtrade Gemeente Culemborg was ik samen met andere ondernemers uit de regio uitgenodigd voor een biologisch diner met de regionale groep van HopeXXL. Het thema Duurzaamheid en Economie stond tijdens dit diner centraal. Het doel van de avond was het delen en uitwisselen van de visie van de jongeren met de lokale ondernemers. Het geheel leverde boeiende gesprekken en interessante discussies op.

Ontstaan van HopeXXL
De groep is opgezet vanuit de gedachte dat Nederland nooit helemaal klaar is. Hoewel we het in ons land sinds de industriële revolutie steeds beter hebben gekregen zijn er altijd zaken die beter kunnen. Door de groei van de wereldbevolking neemt de druk op onze natuur toe. Dat heeft gevolgen voor alle levende wezens op aarde, hetgeen tot wereldwijde spanningen leidt. Om het niet uit de hand te laten lopen zal er actie ondernomen moeten worden.

Een groep van 10 jongeren uit de omgeving van de Liemers in Oost-Gelderland zijn in 2008 gestart met het opstellen van een lijst – de Liemers List – met 100 stellingen voor een betere en eerlijkere wereld. Onderwerpen op de lijst variëren van economie, ontwikkelingssamenwerking, duurzaamheid tot oorlog & vrede. De stellingen zijn vervolgens besproken met prominente Nederlanders. Het resultaat – een lijst met 100 aanbevelingen die de wereld kunnen veranderen – is begin 2010 landelijk gepresenteerd.

Landelijke uitdaging – lokale zichtbaarheid
In heel Nederland zijn inmiddels diverse groepen jongeren tussen 18 en 25 jaar regionaal met de aanbevelingen aan de slag gegaan. Zij komen maandelijks bijeen om te discussiëren over thema’s uit de lijst en maken deze bespreekbaar met burgers en ondernemers uit hun regio. HopeXXL is onderweg een succes te worden en uit te groeien tot een landelijke beweging.

Tijdens het diner presenteerden de jongeren een aantal thema’s en de resultaten van hun eigen bijdragen aan het project. Het geheel werd gevolgd door een discussie met de genodigden. Vanwege de achtergrond van de ondernemers en de studierichting van de betreffende jongeren ontstonden uiteenlopende discussies. Zoals de rol die het onderwijs zal gaan innemen in de toekomst. Welke vormen van alternatieve energie zijn realiseerbaar? De vraag in welke mate de welvaart terug zal lopen in de westerse samenleving en hoe we ons daar op in kunnen stellen.

Bijdrage aan de VN

Het uiteindelijke doel van HopeXXL is de presentatie van de Liemers List aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. De aanbevelingen dienen als bijdrage aan een slagvaardiger Verenigde Naties die daarmee in staat zal zijn om in 2050 aan negen miljard mensen een menswaardig bestaan te garanderen.

Mijn conclusie van HopeXXL: Zelf buig ik mij al jaren over de thema’s waar de jongeren van HopeXXL mee bezig zijn. Ik ben blij dat er een nieuwe jonge generatie klaar staat die de problematiek waar we voor staan inziet en de noodzakelijke actie onderneemt om er iets aan te doen! Mijn motto: “verander de wereld en begin bij jezelf” wordt door hun opgepakt en uitgedragen. Na een heerlijk maar bovenal gezonde maaltijd met een uitermate prettig en inspirerend gezelschap ging ik als een heel tevreden mens op weg naar huis met het gevoel: Er is hoop voor de toekomst!