Reis door mijn leven

Als aardbewoner zijn wij op reis door ons eigen leven. Het leven is niet altijd gemakkelijk. Iedere tegenslag die op ons pad komt biedt kansen en laat ons zien waar we kunnen groeien. Hoe harder het leven is, des te sneller we tot de kern komt van wie we werkelijk zijn.

Als kind logeerde ik in de vakantie geregeld bij mijn oom en tante op de boerderij en trok ik met mijn neven en nichten door de weilanden op zoek naar avontuur. Heel stoer vond ik het om een overall en klompen te dragen, dat hadden wij thuis niet. Als de dag van gisteren weet ik nog wat we deden: slootje springen, hutten bouwen op de hooizolder, kalfjes voeren, rauwe melk drinken en zwemmen in de nabijgelegen vaart. Een geweldige tijd en een mooie herinnering.

Naarmate ik ouder werd kwam het logeren er niet meer van en raakte het gevoel van vrijheid van het boerenleven op de achtergrond. Na mijn studie nam mijn carrière mij volledig in beslag. Tot het moment dat mijn moeder overleed en ik in een diepe crisis belandde. Nog maar kort daarvoor had ik een eind gemaakt aan een uitzichtloze relatie en was ik verhuisd naar mijn eigen appartement. De gebeurtenissen hadden de bodem onder mijn bestaan weggeslagen. De zoektocht naar een nieuwe balans en zingeving was moeizaam.

Mijn eigen oase

Het balkon van mijn appartement hing vol met hanggeraniums in diverse kleuren en naast mijn voordeur sierden potten met hortensia’s en andere bloemen en planten. Na een drukke werkdag verzorgde ik eerst mijn planten, gaf ze water, haalde uitgebloeide bloemen weg en herschikte de arrangementen. Het duurde niet lang voor ik mijn eigen kleine oase had gecreëerd en maakte mijn depressie plaats voor een gevoel van voldoening. Op een dag zei mijn benedenbuurman: “Buurvrouw, hoe doe je dat toch, die enorme bossen geraniums?” “Groene handjes en veel liefde,” antwoordde ik hem.

De verwondering van mijn buurman bleef niet zonder gevolgen. Alsof mijn antwoord aan hem de deur openzette naar een onderdrukt verlangen: een eigen boerderijtje op het platteland. Hoe ik dat ging realiseren wist ik niet, maar het liet mij niet meer los. Een nieuw reisdoel tekende zich af. Steeds vaker vertelde ik anderen over mijn wens, niet wetende dat ik daarmee de affirmatie uitsprak die realisatie mogelijk maakt.

Dromen komen uit

Bijna vijfentwintig jaar later schijf ik deze woorden vanuit de serre van mijn boerderijwoning met een oneindig uitzicht over het platteland, deels mijn eigen land, met veel bomen en struiken en talloze dieren. Mijn affirmatie heeft gewerkt en mijn reisdoel is bereikt. Eind jaren negentig werd ik verliefd en het duurde niet lang voor er kinderen kwamen. Mijn geliefde kwam uit de Betuwe alwaar zijn ouders een boerderij bezaten en voor ik het goed en wel besefte werden wij eigenaar van zijn ouderlijk huis. Et voilà, droom gerealiseerd en reisdoel behaald. Eind goed al goed en ze leefden nog lang en gelukkig.

Of toch niet? Blijft er niet altijd wat te wensen over? Hopelijk wel, anders wordt het leven wel erg saai. 

Zodra een doel is bereikt dient zich wel weer een nieuwe aan of slaat noodlot toe. Bij mij kwam vrij abrupt, nadat ik op het platteland was komen wonen, een einde aan mijn carrière. Als zovelen werd ook ik slachtoffer van de internethype. Daar zit je dan met kleine kinderen op het zo gewenste platteland. Fulltime moeder en boerin worden was nu ook weer niet de bedoeling.

Levenslessen

Mijn reis was nog niet voltooid. Een baan kwijtraken is één van de meest stressvolle gebeurtenissen in een mensenleven. Ineens zat ik ongewenst in een periode van rouw, zeker toen bleek dat de banen niet meer als vanzelfsprekend voor het opscheppen lagen.

In onze samenleving worden we opgeleid om deel te nemen aan het arbeidsproces. Ook in mijn familie staat de arbeidsethos hoog in het vaandel. Je bent pas iemand als je rol in de maatschappij duidelijk is. Heb je succes in je werk, dan ben je een succesvol mens! En wie was ik eigenlijk zonder carrière? Ik moest erkennen dat ik niet geslaagd was in mijn leven. Een harde constatering. Voor de tweede keer moest ik op zoek naar de zin van mijn bestaan.

Onze taak op aarde

Slechts langzaam begon het besef door te dringen dat het werk dat ik deed ook niet zaligmakend was, een hoop energie kostte en stress opleverde. De belangrijkste conclusie was, dat ik niet mijn werk was. Ik ben veel meer en ik heb veel meer te bieden, misschien niet direct in het bedrijfsleven, maar wel daarbuiten. En met deze conclusie ging weer een nieuwe deur open.

Sinds die tijd doe ik alleen nog wat ik leuk vind en wat zinvol is voor de samenleving en de wereld. Ik heb mijn eigen permacultuur landschap met voedselbos en moestuin en ik ben schapenhouder. Het zou leuk zijn om zelfvoorzienend te worden, maar ook die reis is een zoektocht. Daarnaast heb ik mijn eigen praktijk aan huis voor yoga, reiki, meditatie en bewustzijnsontwikkeling. Wat ik doe helpt niet alleen om brood op de plank te krijgen, maar dient vooral een hoger doel. Mijn leven is veel rijker geworden. Onlangs zei een vriendin, die ik lang niet had gezien: “Het is iedere keer weer een cultuurshock als ik bij je ben.” En ik begrijp precies wat ze bedoelt. Niet alleen mijn werk en mijn woonomgeving zijn veranderd, ook ik ben veranderd.

Doel van het leven

Het leven is niet altijd gemakkelijk, maar in mijn beleving zijn we op aarde om er iets van te leren. Iedere tegenslag biedt nieuwe kansen en laat ons zien waar we kunnen groeien. Hoe harder het leven is, hoe sneller je tot de kern komt van wie je werkelijk bent. En ik ben overtuigd dat iedereen kan veranderen en zijn of haar dromen kan realiseren. Ik blijf groeien. Mijn reisdoel wordt steeds grootser en lijkt haast onbereikbaar, maar ik ga er voor: een mooie en liefdevolle wereld voor iedereen, ooit.

Foto's: uit eigen collectie.

Stress onder controle door bewust ademen

Wij staan er niet bij stil omdat het zo gewoon is maar onze ademhaling, die begint bij de geboorte en eindigt als wij doodgaan, is een heel bijzonder proces. Wat is het voordeel als wij bewuster en met meer aandacht gaan ademhalen?

In 2021 vestigde een man uit Kroatië een nieuw wereldrecord door onder water 24 minuten en 33 seconden zijn adem in te houden. Echt een uitzonderlijke prestatie. Probeer het zelf maar eens, binnen een minuut komen de meeste mensen proestend en naar lucht happend weer boven water. Het lang inhouden van je adem is te oefenen, dat bewees de recordhouder, waarbij vooral discipline en concentratie een rol speelt.

Yoga is ademhaling

Wij kunnen ruim een maand leven zonder voedsel, een aantal dagen zonder water, maar niet meer dan een paar minuten zonder adem. Zonder ademhaling geen leven. Onze ademhaling reguleert de belangrijkste processen in ons lichaam, maar misschien nog belangrijker een goede ademhaling helpt ons gezond en met minder inspanning de dag door te komen.

Een belangrijk onderdeel van de yoga beoefening is de ademhaling. Iedere yogi leert bewust ademen en leert dat het een natuurlijk proces is. Helaas is ons dagelijks leven zodanig complex geworden dat het gevolgen heeft voor de manier waarop wij ademen en is er van een natuurlijk proces nauwelijks meer sprake. In mijn yogapraktijk merk ik dat veel mensen zich de ademhaling niet bewust zijn. Ze beseffen niet hoe de ademhaling kan helpen om met spanningen om te gaan en om gezond te zijn en te blijven. Ook zie ik dat veel vooral beginnende yogi’s verkeerd ademhalen, te hoog of te oppervlakkig.

Goede ademhaling reduceert stress

Bij yoga denken wij meestal aan de indrukwekkende poses (houdingen) die de yogi’s met strakke lijven en dito outfit aannemen. Maar dat is slechts de uiterlijke kant van yoga, veel belangrijker is de bewustwording van het eigen lichaam en wat de ademhaling daarbij kan betekenen.

Mensen vragen mij weleens: “Hoe kom jij zo slank?” Al vanaf mijn vroegste jeugd doe ik aan sport en in mijn studententijd heb ik yoga ontdekt. Ook ben ik een gematigd eter. Sinds ik mijn eigen yogapraktijk heb is mijn BMI nog verder verbeterd, waardoor ik eigenlijk niet zo veel hoef te doen om op gewicht en in ‘shape’ te blijven. Het is niet alleen mijn levensstijl van gezond en voornamelijk plantaardig eten en genoeg bewegen, maar vooral de stress de baas blijven. Bewust ademhalen is hierbij cruciaal.

Stress de baas

Ik ben zelf behoorlijk stressgevoelig, dat uit zich bij mij niet in eten maar juist in niet eten en andere ongemakken. Iedereen heeft te maken met stress, dat is inherent aan de manier waarop onze samenleving is ingericht, maar bij ieder mens heeft dat een andere uitwerking. Stress proberen te vermijden is zinloos. Dan moet je je terugtrekken in een prikkelarme omgeving door ergens in je eentje op een berg te gaan zitten.

Accepteren dat stress er nu eenmaal bij hoort als gevolg van onze complexe samenleving met al zijn druk en regeldwang, is de eerste stap. Je bewust zijn van de effecten die stress met zich meebrengt, zoals lichamelijke klachten, slaapgebrek en stemmingswisselingen, is de volgende stap naar beheersing ervan. Belangrijk is je niet te laten meeslepen in allerlei verslavingen (te veel eten, drank, roken, drugs, gamen) die de stress onderdrukken, maar de stress aankijken, de gevolgen onder ogen zien en erkennen dat het er is.

Ademhaling als toegang tot bewustzijn

Werken aan je ademhaling betekent naast stressbeheersing ook tot jezelf komen en in jezelf keren. Bewust ademhalen heeft een ander belangrijk voordeel: het kan helpen bij het vraagstuk van zingeving en om tot bewustzijn te komen. Door bepaalde ademhalingstechnieken kunnen wij in een staat van ‘Zijn’ terecht komen, waardoor levensvragen als: “Wie ben ik?”, “Waarom zijn wij op aarde?” en “Wat is de zin van ons bestaan?” in een helder perspectief komen, wat het omgaan met het leven van alle dag hanteerbaar maakt.

Bewust ademen in combinatie met meditatie zijn voor mij de ingrediënten die mij helpen om gezond en slank te blijven. Dat betekent niet dat er geen stress meer op mijn pad komt, maar het doen van yoga, meditatie en het bewust ademen houdt mij gefocust op wat echt belangrijk is, het dempt verleidingen, houdt mij gezond en op het juiste pad.

Tip om te starten met bewust ademhalen

·       Ga ergens gemakkelijk zitten op een rustige plek;

·       Observeer je ademhaling;

·       Hoe verloopt die ademhaling;

·       Volg de in- en de uitademing een aantal keer;

·       Adem dan diep in naar de buik, de buik zet uit;

·       Hou de adem een paar tellen vast;

·       Adem vervolgens langer uit dan in.

Herhaal het proces een aantal keer. Begin met 5 minuten per dag bij het opstaan tot het een natuurlijk proces is. Gebruik deze in- en uitademing daarna ook als het nodig is om een stressvolle situatie het hoofd te bieden.

 

Gelijkmoedigheid

In 2017 zette ik een vinkje op mijn bucketlist: een Vipassana meditatieretraite. Hoewel het door de hectiek van het leven weleens op de achtergrond belandt, heeft het mij veel gebracht en weet ik het snel weer op te roepen als het nodig is. 

Foto: Afkomstig van de film Dakota (1974), gevlogen door Sander Verburg

 

Het is zondagochtend, een schitterende zomerse dag, als een Dakota overvliegt. In een klap word ik teruggeworpen op mijn jeugd. Vol weemoed denk ik terug aan de tijd dat mijn vader een Dakota vloog en word ik geconfronteerd met zijn zeer recente overlijden afgelopen februari. De achterliggende maanden zijn emotioneel zwaar geweest.

Gedeelde smart…

Toen mijn moeder ruim twintig jaar geleden overleed, werd zij de missende schakel in ons gezin. We waren verloren in ons verdriet en vonden steun bij elkaar. Ineens moesten wij verder zonder mijn moeder, de verbindende factor in een loshangend gezin en de gangmaker van de  familie. Met dat gevoel van verbinding en gezamenlijk verdriet in het achterhoofd, ging ik de weken na het overlijden van mijn vader in.
 

Tevergeefs, want daar waar ik verbinding verwachtte en nastreefde ontstond een verwijdering waar de kloof van de Grand Canyon niets bij is. Dat maakt het verdriet nog groter en doet mij beseffen dat mijn vader een puinhoop heeft achtergelaten. Hoe anders dan bij mijn moeder. Hoewel geprobeerd, is er geen zicht op herstel van de verbondenheid, zeker niet op korte termijn, dus ging ik op zoek naar een manier om uit de impasse te geraken die is ontstaan.

Mediteren met een vol hoofd

Hoe gek het misschien ook klinkt, als je hoofd te onrustig is dan kan je nog zo veel op je meditatiekussen zitten, maar je komt geen steek verder. Alleen een gezonde of herstellende geest is in staat tot mediteren. Zodra ik op mijn kussen zat schoten de emoties alle kanten op, gepaard met woede en frustratie. En toch is mediteren wat ik het liefste wilde, maar langer dan 5 minuten kon ik niet stilzitten.

Het geluk wilde dat ik net weer een nieuw meditatieklasje gepland had, waarbij ik verschillende aspecten van het mediteren behandel en zelf geleide meditaties verzorg. Met de nieuwe cursisten gaf het mij ook de kans om het langzaam weer op en uit te bouwen. Na iedere les zakte ik dieper in mijzelf en uit mijn hoofd. 

Vipassana meditatie

Eén van de lessen besteed ik aan vipassana, ook wel inzichtsmeditatie genoemd. Twee aspecten zijn van belang bij deze manier van mediteren: ‘gewaarwording’ en ‘gelijkmoedigheid’. Vipassana staat voor ‘de dingen zien zoals ze werkelijk zijn’, dat gebeurt via het gewaarworden van sensaties in het lichaam. Alle gevoelens die voorbij komen worden als tijdelijk beschouwd, zoals de cyclus van geboren worden en weer doodgaan. Pijn komt en pijn gaat weer weg. Het is de kunst om bij alles wat zich aandient gelijkmoedigheid te betrachten, om je zo los te maken van het lijden in het heden, waardoor tevens het karma uit het verleden oplost.
 

Geluksgevoel kent hetzelfde patroon. Het gevoel van geluk kan verslavend zijn waardoor het tegen ons werkt als ons iets overkomt. Ook ten aanzien van de goede momenten moeten wij gelijkmoedigheid betrachten. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Daarvoor is oefening nodig.

Een leermomentje

Vanmorgen bij het zien van de Dakota wordt er weer heel wat emotie en vooral pijn opgeroepen. Direct voel ik het in mijn hele lijf. Ik trek mij even terug, kijk naar de pijn en zoals de vipassana leert, ik laat het gevoel gaan. Op zo’n mooie zondag wil ik niet wegzinken in verdriet, ik wil genieten van het leven en gelukkig zijn met mijn geliefden. Ik weet dat er nog een lange weg te gaan is maar stapje voor stapje heelt de pijn. Iedere dag een beetje meer.

Deze blog is 1 juli 2019 gepubliceerd op Vive-Levenskunst.
 

Hoe ziet jouw werkelijkheid eruit?

Slechts 5% van het heelal kunnen we direct en indirect met onze zintuigen waarnemen en wetenschappelijk onderbouwen. Betekent dit dat de rest niet bestaat? Voor sommige mensen wel.

“Mam, wil jij mij helpen met natuurkunde?” “Nou nee, schat, vraag dat maar aan je vader.” Helaas moest ik mijn zoon teleurstellen. Ik heb niets met natuurkunde, althans met de klassieke natuurkunde zoals die tot op de dag van vandaag op school wordt gedoceerd. Ik vond natuurkunde het meest saaie vak dat er bestond. Misschien omdat de leraar nogal zonderling was en weinig communicatief? Of omdat ik het nut niet inzag om precies te weten hoe snel een steen naar de aarde valt. Tenzij je huizen of bruggen wilt bouwen natuurlijk. Of in hoeveel tijd je met een bootje naar de overkant komt als het water in de rivier een bepaalde snelheid heeft. Tenzij je schipper op een veerpont wilt worden.

De opkomst van de kwantumfysica
In mijn ogen is natuurkunde vooral cijfertjes. Als beelddenker vanuit de rechterhersenhelft vind ik getallen en wat je met die getallen kunt doen lastig. Te abstract. Ik zie beelden en geef ergens liever woorden aan. Pas toen ik na mijn schooltijd een artikel las over de kwantummechanica veerde ik op. Wat ik daar las sprak mij veel meer aan en paste beter bij mijn belevingswereld dan de klassieke natuurkunde. Inmiddels is die constatering heel belangrijk geweest voor mijn verder ontwikkeling.

Er begint zich een tweedeling in de wereld af te tekenen, niet in de zin van rijk en arm, blank en niet-blank, maar in de wetenschappelijke benadering van hoe de wereld in elkaar zit. Enerzijds de wetenschappelijk bewijsbare werkelijkheid en daarnaast de werkelijkheid die onzichtbaar en ongrijpbaar is. Ik begin steeds meer te ervaren hoe verstrekkend dit verschil is. Neem bijvoorbeeld de gezondheidszorg waarbij de bewijsbaarheid de norm bepaalt. Vanwege die norm mag op de verpakkingen van homeopathische middelen niet meer staan waar ze voor bedoeld zijn. Ik raak steeds meer overtuigd dat er andere manieren zijn om gezond te worden of te blijven, juist vanuit een andere – niet bewijsbare – werkelijkheid, de ‘kwantumgenezing’.

Alles is energie
De kwantumfysica leert ons dat er veel meer is tussen hemel en aarde. De theorie van ‘de invloed van de waarnemer’ heeft natuurkundigen jarenlang voor raadsels gesteld. Tot men tot de conclusie kwam dat de waarnemer juist een cruciale rol speelt en dat mensen veel meer invloed op hun omgeving en met name op de materiële werkelijkheid hebben dan ooit gedacht. Zo werkt ook de kwantumgenezing, waarbij ons bewustzijn een doorslaggevende rol speelt bij het ontstaan van ziekten, maar ook bij de genezing.

De klassieke wetenschappelijke benadering berust op het idee dat de materie de basis is van alles. Bij de kwantumfysica is energie de basis van alles en is materie in feite niets anders dan gestolde energie. Ofwel alles is energie. In haar boek ‘Het Veld’ laat onderzoeksjournalist Lynne McTaggart zien dat wij via ons bewustzijn allemaal verbonden zijn met een energieveld. Dit veld is ook enorm intelligent, waardoor het ons ongekende mogelijkheden biedt. Denk maar aan mensen die op onverklaarbare wijze genezen.

Hoe kunnen we ons verbinden met dat intelligente energieveld? In eerste instantie door te erkennen dat het bestaat en erop te vertrouwen dat het ons helpt. Daarnaast kunnen wij door persoonlijk onderzoek en training ons bewustzijn ontwikkelen waardoor het veld ‘tastbaar’ wordt. Dit kan bijvoorbeeld via meditatie, yoga, het chakrasysteem, ayurveda en energetisch lichaamswerk, zoals Reiki.

Creëren van welzijn
Nu zoveel jaar na mijn schooltijd lijkt het vak natuurkunde nog steeds niet veranderd, hooguit staan er meer plaatjes in de leerboeken dan vroeger. “Hebben jullie het al gehad over de kwantumfysica?” vroeg ik laatst aan mijn zonen. Hun vragende blik zei mij genoeg. Discussiëren over dit soort onderwerpen met klassieke wetenschappers of mensen die zich louter op de wetenschap beroepen is zinloos. Ik heb al menig vergeefse poging gedaan.

Het is hoog tijd dat we het klassieke wetenschappelijke systeem ter discussie stellen en ons richten op wat we niet met onze zintuigen kunnen waarnemen. Volgens diverse wetenschappers is slechts ca. 5% van de totale kosmos bewijsbaar. Dus is er nog een wereld te winnen.

De grote uitdaging is te beseffen dat in het energieveld een enorm potentieel ligt dat – als we dat goed aanwenden – de mensheid heel veel te bieden heeft. Niet alleen voor de gezondheid, maar zeker ook voor het welzijn, omdat een ongekende wereld toegankelijk wordt. Ondertussen wordt mijn werkelijkheid steeds groter omdat ik steeds beter leer het energieveld te ervaren en te gebruiken.


Deze blog is op 1 december 2017 reeds gepubliceerd op: https://www.vive-levenskunst.nl/hoe-ziet-jouw-werkelijkheid-eruit-jolanda-verburg/

Groene politiek

Al jaren probeer ik zo groen mogelijke te leven, hoe moeilijk dat soms ook is. Dat het in het persoonlijk leven soms lastig is, in de politiek lijkt het haast onmogelijk.

Al een aantal jaren ben ik lid van de politieke partij De Groenen en ben zelfs opgeklommen tot lid van het partijbestuur. De laatste maanden heb ik heel wat stof doen opwaaien in de partij omdat ik het partijprogramma een flinke opfrisbeurt wil geven. Tenslotte is niets in het leven zeker, staat niets in beton gegoten en is alles aan verandering onderhevig.

Het leven is razendsnel
Het partijprogramma van De Groenen kent al jaren een vast format dat per congres op basis van amendementen kan worden aangepast. Een evolutionair maar vooral traag proces. Terwijl adequaat en snel inspelen op veranderingen noodzakelijk is voor iedere politieke beweging. Zo niet dan ben je oud oftewel ‘out’.

Met de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 in het vooruitzicht was een grondige herziening van het programma een mooie gelegenheid. Een opfrisbeurt waarmee ook de jongere meer activistische generatie aangetrokken kan worden. Helaas denkt een deel van De Groenen daar anders over. De klassieke, haast communistische, onderstroom van de partij wil eerder terug naar het verleden dan de toekomst in de ogen kijken.

Wetenschappelijke bewijsbaarheid
De eerste haarscheurtjes ontstonden door de discussie over biologische voeding. Een in mijn ogen essentieel onderdeel van een Groen programma. Dat wetenschappelijk niet bewezen is dat biologisch voeding gezonder is sloeg de discussie volledig dood.

Ik was verbluft. Als biologische voeding al niet thuishoort in een programma van een groene partij, waar dan wel? Het volgende grote struikelblok was het onderwerp complementaire geneeskunde.


Van oudsher is natuurgeneeskunde de gangbare manier om mensen te genezen. Als dit niet succesvol was geweest had de mensheid geen 200.000 jaar kunnen overleven en waren we allang uitgestorven. De moderne geneeskunde is in de 18e eeuw ontstaan toen de kennis van het menselijk lichaam toenam. Sindsdien zit de natuurgeneeswijze in het verdomhoekje. Weer voert de wetenschappelijke bewijsbaarheid de boventoon. Alsof duizenden jaren ervaring geen bewijs vormt.

Wat hoort er minimaal thuis in een Groen programma:
• Gezonde lucht, voeding en schoon drinkwater;
• Biologisch als norm, gestimuleerd door subsidie;
• Vrije zadenhandel waarbij patenten ongewenst zijn;
• Genetische manipulatie van voeding, mens en dier is ongewenst;
• Belasten van grondstoffen die aan de aarde onttrokken worden;
• Groene hernieuwbare energie, afbouw fossiele brandstoffen;
• Voorkomen en terugdringen van klimaatverandering;
• Verkleinen ecologische voetafdruk vooral in westerse wereld;
• Stimuleren van een groene duurzame economie;
• Groei van welzijn i.p.v. economische groei;
• Hergebruik grondstoffen t.b.v. circulaire economie;
• Passend onderwijs met ruimte voor kwaliteiten van mensen;
• Stimuleren lokale economie, minder grootschalige handelsverdragen;
• Iedereen een onvoorwaardelijk basisinkomen;
• Belonen van arbeid i.p.v. belasten;
• Terugdringen van de vaste werkweek van 40 uur;
• Arbeid beter verdelen over levensloop en meerdere mensen;
• Meer rechten, minder regels voor flexwerkers en zelfstandigen;
• Vergroening van vervoer;
• Betaalbare milieuvriendelijke woningen;
• Voorlichting en stimuleren van gezonde levensstijl;
• Meer onderzoek naar alternatieve natuurlijke geneeskunde;
• Geneeskunde: preventie en voorlichting vóór zorg;
• Gezondheidszorg: meer handen aan het bed;
• Democratie volgens sociocratische methode;
• Overheid die veiligheid biedt aan alle burgers;
• Voor defensie en veiligheid samenwerken met partnerlanden;
• Verregaande samenwerking met Europese Groenen;
• Eerlijk zullen we alles delen niet alleen in NL en EU maar wereldwijd.

Aanpakken wereldproblemen
Mijn uitgangspunt is dat ieder mens dat geboren wordt recht heeft op een stukje van de aarde. De scheve verdeling, versterkt door de klimaatverandering, is het grootste probleem dat we hebben op deze aarde. Dit leidt tot oorlogen, migratie en machtsmisbruik. De huidige politieke elite weet daar onvoldoende op in te spelen waardoor de ontevredenheid onder de burger groeit.

De politiek moet inspelen op de kansen die er liggen in plaats van op de angst die er leeft voor verandering. Welzijn voor iedereen, waarbij de definitie van welvaart moet worden aangepast om wereldwijd op hetzelfde niveau te komen, dat is de uitdaging. Een groene levensstijl en een duurzame economie kan daarbij helpen. Daarmee kan een politieke partij, zoals De Groenen, het verschil gaan maken. Een uitdaging die voor het grijpen ligt.

Vrijheid voor vrouwen onder druk

Sinds de islam een zichtbaar onderdeel is geworden van ons openbare leven bekruipt mij het gevoel dat er iets niet klopt.


Foto: Trouw

Ruim twintig jaar geleden was ik voor zaken in Istanbul. Net aangekomen in mijn hotel dronk ik in de lobby een kopje thee. In mijn ooghoek zag ik een man aankomen in korte broek en T-shirt vergezeld van twee jonge kinderen met in hun kielzog een volledig in het zwart geklede gestalte en zo zwaar gesluierd dat zelfs de ogen niet zichtbaar waren. Al gauw kreeg ik het vermoeden dat het de moeder van de kinderen moest zijn.

Terwijl het gezin tegenover mij plaats nam en de man wat te drinken bestelde, vroeg ik mij af hoe de vrouw haar consumptie zou nuttigen en was in afwachting van haar ontsluiering. Naïef natuurlijk. Maar hoe kon ik weten dat deze vrouwen in het openbaar onzichtbaar blijven, ik had immers nog nooit een gesluierde vrouw in levende lijve ontmoet. De man en zijn kinderen dronken wat en zij zat erbij. Of het lijdzaam was kon ik niet zien. Iedere vorm van non-verbale communicatie was onzichtbaar.

Zichtbaarheid van de Islam
Geschokt was ik. Nog vraag ik mij af of de ontzetting over het schouwspel op mijn gezicht te lezen was. Gelukkig heb ik in die paar dagen in Istanbul weinig zo zwaar gesluierde vrouwen gezien. Sterker nog ik heb zelfs weinig vrouwen met een hoofddoek gezien. In de jaren daarna is er veel veranderd. Twee jaar geleden toen ik voor het laatst in Turkije was, werd het straatbeeld overheerst door vrouwen met hoofddoek.

Niet alleen is het straatbeeld van Turkije veranderd ook in mijn eigen omgeving is de zichtbaarheid van de islam in het openbare leven toegenomen. In mijn eigen buurgemeente Culemborg ben ik een paar jaar terug zelfs twee volledig gesluierde vrouwen tegengekomen. Maar volgens mij waren zij aan het provoceren, want onder hun zwarte gewaden kon ik nog net een glimp opvangen van strakke nauwsluitende spijkerbroeken en gympen.

De vrijheid staat onder druk
Helaas moet ik constateren dat het vrijheidsgevoel, door de zichtbaarheid van de islam in ons straatbeeld en de discussies in de media, minder is geworden. In de jaren ’70 en ’80 kon je nog ongestoord topless op het strand liggen. Kom daar nu nog eens om. De tankini begint steeds meer terrein te winnen en de boerkini heeft al heel wat stof doen opwaaien. Dat dit wordt afgedaan als modetrend zegt genoeg over de toename van het conservatisme in onze samenleving. Helaas treft het alleen de vrouwen.

Foto: Metro

Sinds ik werk strijd ik voor gelijke rechten voor man en vrouw op de werkvloer. Helaas is daar door de jaren heen nog weinig verbetering in gekomen. Verworvenheden zijn met de achterliggende crisis stilletjes aan weer teruggedraaid. Ook nu weer blijkt dat Nederland wat de gelijkheid tussen mannen en vrouwen betreft teruggelopen is. Uit de jaarlijkse onderzoeksresultaten, die door het World Economic Forum worden gemeten in de Global Gender Gap Index, blijkt dat Nederland drie plaatsen is gezakt op de ranglijst en daarmee de drie ontwikkelingslanden Rwanda, Filippijnen en Nicaragua voor moest laten gaan. Een kwalijke zaak voor een beschaafd westers land dat gelijkwaardigheid hoog in het vaandel heeft.

Vrouwenrechten onder druk
Nog lager op de Global Gender Gap Index staan de Verenigde Staten en Groot-Brittannië. Is het toeval dat wij met de VVD aan het roer, die steeds meer aanschuurt tegen het Angelsaksische model, zijn weggezakt op de Gender Gap? Ondanks dat de jarenlange strijd van vrouwen voor gelijke rechten en meer zeggenschap en zichtbaarheid in het openbare leven haar vruchten afwierp, lijkt deze trend zich te keren. De samenleving raakt steeds verder gepolariseerd ten koste van de diversiteit. De blanke man is de norm. De presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten zijn hiervan het absolute dieptepunt. De uitlatingen van presidentskandidaat Donald Trump laat zien hoe de westerse wereld steeds meer vrouwonvriendelijk wordt. En dat allemaal in de Eeuw van de Vrouw. Of is het de laatste stuiptrekking van de patriarchale overheersing?

Vrouwen doen het op veel fronten steeds beter. Ze zijn inmiddels hoger opgeleid dan hun mannelijke leeftijdsgenoten en zijn steeds beter in staat zichzelf te onderhouden. Maar nog altijd worden vrouwen in vergelijkbare functies lager betaald, vaak met het excuus dat ze minder ervaring hebben. Een kulredenering, zeker als het gaat om gelijk functioneren. Het gaat niet om de kwantiteit maar om de kwaliteit die geleverd wordt. Toch?

Hoofddoek als uiting van religie
Ik moet bekennen dat ik een enorme teleurstelling voel voor de moslima’s die een hoofddoek dragen als openlijke voorkeur voor hun geloof. Maar het wringt met mijn tolerantie voor het feit dat ieder mens vrij is te doen wat hem of haar goeddunkt. Dat zegt meer over mij en mijn achtergrond dan over hun keuze. Ik kom namelijk uit een streng gereformeerd gezin waarin vrouwen als tweederangsburgers worden behandeld. En als geen ander weet ik wat het is om je daar tegen te verzetten.

Als het zich voordoet laat ik het niet voorbij gaan om de moslima’s te vragen waarom ze een hoofddoek dragen. Steevast is het antwoord dat het de eigen keuze is. Maar ik weet hoe sterk de druk van de familie is op dit gebied. De eigen keuze op dit onderwerp is altijd gekleurd. Ik hoop dat over tientallen jaren alle moslima’s de hoofddoek afdoen, hun haren vrijelijk laten wapperen en hun geloof gewoon meenemen in hun privédomein. Net zoals dat jaren gebruikelijk was in een seculier land als Turkije en zelfs in het Iran van voor de Islamitische Revolutie. Vanaf de jaren ’50 is het geloof steeds minder zichtbaar geworden in Nederland, precies zoals dat in seculiere culturen gebruikelijk is. Een enorme vooruitgang vooral voor vrouwen. Dat mogen we best wat vaker benadrukken. Dat is onze cultuur!

Respect
Voor mij is gelijkheid vooral respect hebben voor elkaar. Eigenlijk verlang ik gewoon terug naar de tijd dat ik ongegeneerd topless op het strand kon liggen, ongeacht leeftijd en de staat van mijn lichaam. Gelukkig zijn er steeds meer heerlijke sauna’s waar als je je broek uittrekt alleen duidelijk is dat mannen en vrouwen niet gelijk maar wel gelijkwaardig zijn. Het zal nog wel een tijdje duren voor de moslima’s deze arena betreden. Of zijn ze er wel maar zie ik het niet omdat ze geen hoofddoek dragen? Over gelijkwaardigheid gesproken.

De toekomst van Europa

Wat zijn de gedeelde waarden van Europa? Wat bindt ons en wat maakt ons uniek? Belangrijke vragen die op internationaal niveau regelmatig bediscussieerd moeten worden willen we de eenheid in Europa bewaren.

De jongeren van Europa

De uittreding van de Britten uit de EU (Brexit) doet de gemoederen hoog oplopen. Alsof we als EU al niet genoeg uitdagingen op ons bord hebben liggen. Nog nauwelijks bekomen van de crisis ziet Europa zich geconfronteerd met een toestroom aan vluchtelingen uit de door IS geterroriseerde gebieden en uit Noord-Afrika.

Het is van groot belang dat Europa het hoofd koel houdt en de ratio en de emotie weet te balanceren. Wat de consequenties zijn voor Brexit is nog niet te overzien. De beurzen reageerden heftig, maar als de emoties weer onder controle zijn veren de beurzen wel weer terug. De enorme toestroom aan migranten wordt als voornaamste reden voor de uittreding genoemd. Ook emotie? We gaan het zien in de onderhandelingen die de komende maanden gaan plaatsvinden.

Gedeelde waarden
De toekomst van Europa was een belangrijk onderwerp tijdens het halfjaarlijks congres van de Europese Groenen (EGP), dat in Utrecht plaatsvond van 20-22 mei 2016. In een plenair openingsdebat discussieerden Flavia Kleiner van Operation Libero uit Zwitserland, Charles Grant (UK) van het Centre for European Reform, Yves Bertoncini van Jacques Delors Institute uit Frankrijk en Daniela Schwarzer, researcher voor the German Marshall Fund of the US, over de vraag : “What holds Europe together”.

Nooit eerder sinds de oprichting van Europa staat het project EU door de vluchtelingenstroom zo sterk onder druk. Vooral het gevoel van vrijheid en veiligheid dat het Verdrag van Schengen ons altijd geboden heeft, laat te wensen over. Wil je mensen uit andere culturen een toevluchtsoord bieden dan is het belangrijk om te weten wie je zelf bent. In een verdeeld Europa zijn we het zicht kwijtgeraakt op wie we zijn en wat onze gedeelde waarden zijn. Dan is het lastig om het hoofd koel te houden bij de komst van zoveel ontheemden. Chaos ligt op de loer en toont de zwakke plekken van de EU. Brexit maakt het er niet makkelijker op.

Verbonden in diversiteit
Tijdens het debat werd de vraag gesteld of het Federalisme een antwoord is voor de EU? Federalisme zou mensen eerder verdelen dan verbinden en is ondemocratisch, betoogt de Engelsman Grant. Hij pleit voor innovatie en entrepreneurschap en meer onderlinge samenwerking zodat de nieuwe “Microsoft” uit Europa kan komen. Onze diversiteit maakt ons uniek.

De EU mag ook meer transparant zijn, dan zal het aan vertrouwen winnen. Kijk naar de ophef die het Transatlantic Trade & Investment Partnership - TTIP - oproept. Hierdoor wordt de kloof tussen de elite en het volk en de multinationals en de ‘gewone man’ alleen maar groter. De voordelen van de EU gaan vaak over handel en geld verdienen. Maar wat wordt het volk er beter van als banen verdwijnen en het klimaat wordt aangetast?

In actie komen

Een belangrijke bijdrage in de discussie werd geleverd door de nog jong Flavia Kleiner. Zij werd bekend omdat ze opstond tegen het populisme in haar land. Zij verweet de gevestigde partijen laksheid en weinig actiebereidheid tegen het toenemend populisme. Jongeren keren zich daardoor af van de politiek. “Een slechte zaak”, volgens haar. Wat de EU bij elkaar kan houden zijn onze gezamenlijke liberale en democratische waarden. Formuleer een visie die vooral jongeren aanspreekt en zoek naar gedeelde waarden, zoals het zich thuis voelen, behoefte aan warmte en het gevoel van optimisme dat jongeren eigen is. En voor politici geldt: “Geef het goede voorbeeld!”

Kleiner roept jongeren op om tot actie over te gaan en niet lijdzaam af te wachten. Met het verwijt dat de oudere generatie hun toekomst heeft verkwanseld reageren de Engelse jongeren boos op de uitslag van het Brexit-referendum. Een teken aan de wand. Misschien kunnen we uit die hoek nog wat actie verwachten? Tenslotte heeft de jeugd te toekomst.

Bang voor een plofkip

Op internet circuleren allerlei berichten over waarom we ‘nee’ moeten zeggen tegen het associatieverdrag met de Oekraïne. Als belangrijkste argument voeren de tegenstemmers aan dat we overspoeld zullen worden door plofkippen. Maar is dit niet wat eenzijdig?

Geweldig dat we nu eindelijk de mogelijkheid hebben ons als burger uit te spreken over zaken die ons aan het hart gaan en waar we zelf wat over te zeggen willen hebben, in plaats van via de door ons gekozen volksvertegenwoordigers. Maar of het associatieverdrag met Oekraïne nu wel zo handig gekozen is om een referendum over te houden betwijfel ik. Het gaat hier namelijk om een kwestie waarbij alle 28 lidstaten van de Europese Unie hun zegje kunnen doen en dan telt wat de Nederlandse burger er van vindt toch minder zwaar dan wanneer het een binnenlandse kwestie zou zijn geweest.

Verdeeldheid
De verdeeldheid is groot als het gaat om de keuze ‘voor’ of ‘tegen’ het associatieverdrag. Vooral het ‘nee-kamp’ maakt behoorlijk tamtam. Tenslotte zijn zij het ook die het referendum hebben ingezet om hun mening te geven. Terwijl de voorstanders vooral te vinden zijn onder de grotere politieke partijen die denken dat ze de winst al op zak hebben. Met een meerderheid in de Tweede Kamer beslissen zij tenslotte of het associatieverdrag geratificeerd wordt of niet. Wat er uit het referendum komt kan alsnog worden genegeerd.

Ook in mijn eigen partij De Groenen zijn de meningen verdeeld. De laatste dagen wordt ook aan mij gevraagd hoe ik er over denk vandaar dat ik er maar een blogje aan wijd. Ik breng nog even in de herinnering dat het Oekraïense volk in 2004 massaal de straat op is gegaan voor vrijheid en democratie en een pro-Europese koers. Tijdens de Oranjerevolutie hebben burgers op het Maidanplein hun leven gewaagd en gelaten. Dat wil wat zeggen. Ik vind dat daarmee het Oekrainse volk onze steun verdient.

Handelsbelangen en geld
Veelal worden handelsbelangen aangevoerd in het ‘ja-kamp’ als argument om de banden met

Oekraïne aan te halen. Maar juist de plofkip, als uitwas daarvan, is symbool voor het ‘nee-kamp’ geworden. Uiteraard ben ik tegen de plofkip, mijn eigen eitjes komen van onze eigen scharrelkippen en als wij al (kippen)vlees eten dan is het van verantwoorde herkomst. Dit heb je als burger, of beter gezegd als bewuste consument, zelf in de hand. Als je tegen plofkip bent betaal je gewoon iets meer voor diervriendelijk vlees. Moet daarom het associatieverdrag worden tegengehouden? Dit is wel het meest simpele van alle argumenten om te weerleggen.

Maar ook financiële overwegingen worden door de tegenstanders als argument aangevoerd. Door het verdrag kunnen we een stroom aan Oekraïners verwachten die onze arbeidsmarkt opkomt. Dat is voorlopig nog niet aan de orde omdat Oekraïne nog geen lid is van de EU. Dat zijn ook argumenten die al veel eerder zijn gebruikt betreffende eerdere toetreders. Maar hebben we daar nu echt veel last van? Ik vind van niet. Dan opteer ik meer voor de positieve impuls die een handelsverdrag tot gevolg heeft, hoewel daar de nodige terughoudendheid betracht kan worden als het gaat om schaalvergroting en al teveel vervoersbewegingen.

Hervormingen in ruil voor subsidie
Door het ‘nee-kamp’ wordt ook aangevoerd dat door het verdrag veel subsidie richting de Oekraïne zal gaan. Dat klopt, maar dat is niet vrijblijvend, iedere subsidie wordt door de EU gecontroleerd en geeft de mogelijkheid tot sturing. De samenwerking die het associatieverdrag met zich meebrengt stelt ook eisen. De EU krijgt hiermee meer inzage in de handel en wandel van Oekraïne en daarnaast zal Oekraïne moeten werken aan hervormingen die tot meer democratie en vrijheid zullen leiden.

In het gehele debat is weinig ruimte voor de Oekraïense bevolking om zich over ons referendum uit te spreken. Wat zij ervan vinden hebben we veel te weinig gehoord. Als we met een financiële bijdrage de bedrijvigheid van de burgers kunnen stimuleren en de macht van de oligarchen kunnen terugdringen is dat een geweldig resultaat.

Oekraïne als buffer
Dat de macht en de belangen van Poetin groot zijn wordt duidelijk door zijn betrokkenheid - hoewel ontkend - bij de burgeroorlog die heerst in Oekraïne. Juist daarom is het belangrijk om Oekraïne te helpen zelfstandig te blijven. De kans dat we met een ‘nee’ Poetin in de kaart spelen is groot. Immers Poetin wil niets liever dan de grenzen van de voormalige Sovjet-Unie in ere herstellen om zijn invloed te behouden. Maar met grenzen alleen is hij daar niet mee. Het is voor Europa juist goed om bondgenoten te zijn met mensen met de ‘Russische ziel’ om samenwerking met Rusland te verbeteren.

Wat moeten we nu gaan stemmen? De keuze is aan ieder individu. Inlezen en nadenken over de voor- en tegenargumenten is een eerste stap evenals je niet laten meeslepen in populisme. Ik roep wel iedereen op om te gaan stemmen, met niet stemmen laat je zien geen mening te hebben en gooi je je democratisch recht overboord. Helemaal opmerkelijk is dat GroenLinks zijn kiezers oproept om niet te gaan stemmen zodat de kiesdrempel van 30% niet gehaald zal worden. Als politicus zou ik dat mijn kiezers nooit adviseren. Ten eerste is het maar de vraag of de drempel niet wordt behaald en ten tweede wil je als politicus toch dat iedereen zich uitspreekt over politieke kwesties. Een vreemd advies dus.

Onze waarden
Mijn stem is een ‘ja-stem’ omdat ik geloof in mensen. Die plofkip kan ik makkelijk negeren. De tolerantie en vrijheidsgezindheid van de Nederlander staat steeds meer onder druk, daarvoor wil ik mijn stem laten horen. Dat kan en dat mag niet. Grenzen zijn door mensen gemaakt om anderen tegen te houden of buiten te sluiten. Ik geloof niet zo in grenzen. Wat mij betreft gaan we naar een grenzeloze wereld.

Wij in het Westen hebben als taak onze welvaart te leren delen met mensen die het slechter hebben dan wij. De mensen in ontwikkelingsgebieden daarentegen hebben tot taak zichzelf te ontwikkelen en voor zichzelf te zorgen en niet afhankelijk te zijn van het Westen. Daarbij is hulp geboden en is het een slechte zaak als wij wegkijken. Hier ligt voor de westerse samenleving een belangrijke taak weggelegd. Een handreiking naar een land als Oekraïne is een stap in die richting.

De verbeeldingskracht van sprookjes

We leven in een wereld waar de ratio de boventoon voert en de verbeelding verdwenen is. Maar het leven biedt zoveel meer.

Als kind was ik al dol op sprookjes. Na de sprookjes kwamen de fantasieverhalen, zoals “In de ban van de ring” en “De kronieken van Narnia” gevolgd door de Griekse mythologie. Maar ook verhalen in de toekomst, aangeduid met Sciences Fiction, vond ik razend interessant. Nu achteraf bezien begrijp ik beter waarom mij dat zo boeide. In de rationaliteit waarin wij leven ontbreekt iets wezenlijks waardoor wij afgeraakt zijn van waar het in het leven eigenlijk om draait.

Cijfers en geld zijn de maat
In sprookjes, mythen en sagen wordt een romantische werkelijkheid geschapen waarbij het overwinnen van het kwade en het vinden van de alomtegenwoordige liefde en de verbeeldingskracht de uitkomst zijn. Juist de liefde in de vorm van medemenselijkheid en respect voor elkaar en de verbeelding is in mijn beleving ver te zoeken in ons bestaan en vooral wat het werk betreft. Daar gaat het om de cijfers, het behalen van resultaten, concurreren, elkaar aftroeven en alleen wat je vast kunt pakken is de werkelijkheid. De ratio prevaleert en voert de boventoon ten koste van de emotie.

Neem nu de zorg voor zieken en ouderen, zelfs bij zo’n menselijk aspect spelen alleen de cijfers een belangrijke rol. Het al dan niet opereren van een patiënt wordt afgewogen op basis van cijfers die passen in de voor het ziekenhuis belangrijke statistieken. Of het nu gaat om het aantal minuten zorg dat per patiënt verleend mag worden of de soort medicijnen, alles wordt uitgedrukt in cijfers. Hoe wil jij zelf verzorgd worden als je oud of ziek bent? Dat vragen we ons te weinig af. Het is ook makkelijk beleid maken van achter je bureau, zeker als je zelf nog jong en gezond bent.

Mannelijkheid bewijzen
Als ik benadruk dat liefde, respect en verbeeldingskracht belangrijk zijn dan kijken veel mensen mij meewarig aan. Respect is nog wel iets dat wordt afgedwongen, maar liefde is niet voor het zakenleven, vooral niet als je in de prostitutie werkt. Liefde en verbeeldingskracht is voor het privédomein. Maar zelfs daar wordt mijn roep om meer

Doornroosje (Disney)

liefde en zorg voor elkaar niet serieus genomen. Mijn eigen puberjongens vinden mij een watje als zij mij een traantje zien wegpinken bij een onvervalste zwijmelfilm.

Ook al is de realiteit bij veel romantische films ver te zoeken, het spreekt een deel van je menszijn aan dat te weinig wordt geactiveerd. “Wacht maar tot de liefde jullie overvalt, dan piep je wel anders”, is het enige dat ik mijn pubers kan tegenwerpen. Het is natuurlijk niet stoer om je als jongen in de puberleeftijd met de liefde bezig te houden. Vechten, strijd voeren, je mannelijkheid bewijzen, dat is wat ze nastreven. Niets vreemds voor jonge jongens. Sinds de tijd dat de buffeljacht van jongens een man maakte voorbij is moeten ze toch wat.

Het gevoel ontbreekt
Toch maak ik mij wel eens zorgen want dat het voor puberjongens normaal is om je mannelijkheid ten toon te spreiden, zo onnatuurlijk is het dat we mannelijkheid prefereren boven vrouwelijkheid. Daarmee hebben we ook het subtiele van het voelen en de emotie weggedrukt. Op je gevoel of intuïtie afgaan is iets wat je steeds meer hoort, maar wat zeker nog niet voor iedereen gemeengoed is geworden. Juist sprookjes zijn goed in het verbeelden van de mannelijkheid – de held – en de zucht naar liefde van de mooie prinses. Veel archetypen liggen opgeslagen in de verhalen uit de overlevering, waarmee de niet-rationele elementen van ons menszijn worden opgeroepen.

Laatst zei ik tegen een collega dat ik niet zo’n goed gevoel heb bij een bepaald persoon. Hij keek mij aan en vroeg wat ik daarmee bedoelde. Ik moest toen gaan uitleggen dat ik altijd afga op het gevoel dat iemand bij mij oproept als ik die persoon voor het eerst ontmoet. Een gevoel wat ik vroeger negeerde omdat je het niet beet kon pakken, maar waarnaar ik door de jaren heen steeds meer heb leren luisteren. Nog nooit heeft mijn gevoel mij in de steek gelaten. Mijn collega begreep niet wat ik bedoelde en ik kon het hem niet verder uitleggen. Als ik dit voorbeeld vertel aan een vriendin dan weet zij direct wat ik bedoel.

Cijfers in plaats van verbeelding

Assepoester (Disney)

Ratio en cijfers blijven de boventoon voeren in onze samenleving. De leraren op de basisscholen komen niet meer aan het lesgeven toe vanwege alle leerlingvolgsystemen, toetsen die afgenomen moeten worden en managementrapportages die ingevuld moeten worden. Daarom is er geen tijd meer voor de basisschooljuf of -meester om sprookjes voor te lezen, waardoor de fantasie van het kinderbrein niet langer geprikkeld wordt en aangezet tot het maken van beelden. O, zo belangrijk als wij met creativiteit en innovatie voorop willen lopen in de wereld.

 De technologie is leidend geworden in alles wat we doen, waarbij de mens een steeds meer ondergeschikte rol lijkt te krijgen. Het gevoel en de bezieling zijn steeds meer naar de achtergrond verdreven. Wat niet bewezen kan worden bestaat niet is de gangbare levenshouding. Dat gaat zelfs op voor religie en het bestaan van God, maar ook voor ons innerlijk weten dat de geest leidend is bij alles wat we doen. Het besef dat we gedreven worden door een innerlijke kracht en dat de mens zelfhelend is zijn wij volledig kwijt. We vertrouwen liever een arts dan onze eigen intuïtie.

De zin van het bestaan
Onze voorouders haalden de zin van het leven uit de overlevering van verhalen, mythes en legendes. Zoals indianen rituelen hadden die zingevend waren en de zonen die werden ingewijd door op buffeljacht te gaan. Vraag mijn kinderen wat voor hen de zin van het leven is dan antwoorden ze: “Mijn telefoon en mijn playstation”. Ik kan mij daar boos over maken maar dan had ik ze uit deze wereld mee moeten nemen naar een verafgelegen onbewoonde plek zonder wifi en telefoonverbinding.

Waar ik mij wel druk om kan maken is het verdwijnen van de verbeeldingskracht doordat er steeds verder bezuinigd wordt op kunst en cultuur, omdat wij ons dat niet meer kunnen veroorloven. Wij zien blijkbaar de waarde van de verbeelding niet meer in. Terwijl juist in die kunst- en cultuursector ons verleden schuilt op basis waarvan ons land groot geworden is. Creativiteit en inspiratie komt voort uit de kunst en de cultuur, evenals onze toekomst.

De Romantiek is passé


Schilderij van Gustaf Wappers

We zijn volledig afgedwaald van het wereldbeeld waarbij de romantiek en het gevoel hoogtij vierden. Het tijdperk eind 18e eeuw – 19e eeuw waarin de hoffelijkheid, het Soie de Vivre, de emotie en de verbeelding gewoon waren en waarbij kunst en cultuur net zo belangrijk waren als eten en drinken. Kom daar nu nog eens om. Alle gevoel en menselijkheid worden langzaamaan uit onze samenleving weggevaagd, wat blijft is de ratio. Daar moeten wij ons blijvend tegen verzetten.

Toch is er een sprankje hoop. Successen als Harry Potter laten zien dat er behoefte is aan verbeelding en aan irrationaliteit. Ook met mijn jongens zal het wel goed komen. Mijn man en ik laten zien dat liefde en genegenheid er toe doen. Zodra ook bij hun de liefde om de hoek komt zeilen wordt hun andere hersenhelft in werking gesteld en zullen ze ontdekken dat er meer is dan gamen, werken en de stoere vent uithangen. En zodra die liefde beantwoord wordt zal hun zucht naar mannelijkheid plaatsmaken voor zorgzaamheid. En dat is niet iets wat alleen in sprookjes voorkomt. Sprookjes zijn de verbeelding van het echte leven. Ik weet inmiddels dat sprookjes bestaan en dat liefde alles overwint.

Verdeeldheid en haat begint al om de hoek



De aanslagen in Parijs op 13 november 2015 hebben veel losgemaakt. Als het doel van de aanhangers van de Islamitische Staat is om angst te zaaien in de wereld dan is ze dat goed gelukt. Het is aan ieder van ons om dat niet te laten gebeuren.


Foto: NRC

De afgelopen week stond de krant bol van de reacties waarbij de angst voor aanslagen de boventoon voert. Die angst wordt vooral afgereageerd op de moslimgemeenschappen. Moslims wordt bespuugd, uitgescholden en zelfs met geweld tegemoet getreden. Wij verwachten van moslims dat ze afstand nemen van het geweld en spreken ze daar openlijk op aan. Onterecht want slechts een handje vol ontspoorde voornamelijk jonge mannen pleegt terreurdaden uit naam van de islam, terwijl velen niet eens religieus zijn.

Uiterlijk telt
In onze westerse seculiere samenleving zijn wij zo gewend dat ons geloof een privéaangelegenheid is en dat je daar niet mee te koop loopt, dat we mensen die dat wel laten zien met argwaan tegemoet treden. Zij vallen op door hun niet-westerse uiterlijk. Zij zijn anders en anders zijn leidt vaak tot uitsluiting. Vooral de jonge moslima’s die hun hoofddoek afdoen ervaren het verschil. Zij merken dat de toorn van felle tegenstanders uitblijft en dat ze ineens wel geaccepteerd worden.

Als je wil dat je erbij hoort moet je bepaalde concessies doen. Wil je niet opvallen en mikpunt worden van bespottingen dan is de eerste stap om je uiterlijk aan te passen aan de meerderheid. Kinderen zijn heel goed in het opgaan in de massa. Zij willen dezelfde kleding en haardracht als hun vrienden, klasgenoten en kinderen in de omgeving, omdat ze erbij willen horen. Mijn jongste zoon is gezegend met een flinke bos krullen. Aan het begin van dit schooljaar moesten zijn krullen er aan geloven. Kort haar is vet dus gingen zijn krullen eraf. Met pijn in mijn hart, want juist dat wat hem zo uniek maakt moest weg.

Intolerantie is overal
Vreemdelingenhaat is overal en van alle tijden en niet specifiek tegen moslims die er anders uitzien. Iedereen die maar even afwijkt van de grote massa kan zomaar onderwerp van spot en hoon worden. Zelf heb ik dat ook ervaren. Als geëmancipeerde dochter uit een streng religieus milieu stuit ik met mijn eigenzinnige ideeën geregeld op weerstand. Dus ik ken het gevoel van uitsluiting maar al te goed. Intolerantie is overal, in het gezin, op de werkvloer en in de gemeenschap.

Betuwse oogst

Onlangs was ik als bewoner van een Betuws dorp bij een bijeenkomst over het aantrekkelijker maken van het dorp en de omgeving. Een initiatief van betrokken bewoners van drie naast elkaar gelegen dorpen en de gemeente. De bijeenkomst werd georganiseerd in de kantine van de plaatselijke voetbalvereniging. Een zeer ongebruikelijke locatie met weinig ruimte en slechte akoestiek, terwijl in ons dorp een groot dorpshuis beschikbaar is.

Dorpen twist
In kleine groepen werden ideeën verzameld en de resultaten plenair gedeeld. Op zich was het niet vreemd dat de bewoners van de verschillende dorpen naar elkaar toe trokken. Maar tijdens het rondje langs de dorpen bekroop mij een gevoel van concurrentiestrijd wat ik niet goed kon plaatsen. Bij thuiskomst deelde ik mijn gevoel met mijn man. Hij begon hard te lachen en door zijn uitleg begreep ik ook direct waarom ons dorpshuis niet als locatie voor de ideeënavond was gekozen.

Al van oudsher zijn de dorpen met elkaar in strijd. Vooral de autochtone jongeren gaan zo nu en dan met elkaar op de vuist. Daarom moest de bijeenkomst plaatsvinden op neutraal terrein: de voetbalclub die de dorpen juist verbindt. Ik woon hier nu al bijna 14 jaar en heb er nooit iets van gemerkt. Ik heb mij nooit anders of ‘import’ gevoeld, vooral niet omdat ik met een ‘lokale’ getrouwd ben. Wel merk ik dat de cultuur waar ik uitkom anders is dan de gesloten cultuur in de Betuwe.

Angst is een slechte raadgever
Ook ik ben wel eens uitgescholden toen ik nog maar kort in het dorp woonde. Bij de plaatselijke supermarkt drong iemand op een onbeschofte manier voor bij de kassa dus liet ik duidelijk merken dat ik daar niet van gediend was. “Wie denk jij wel dat je bent, ga terug waar je vandaan komt” was het antwoord van de voordringende man. Ik was gechoqueerd. Mijn man wilde gelijk weten wie dat was om hem even de les te lezen.

De Betuwenaren zijn erg op zichzelf en vinden het niet fijn om aangesproken te worden op hun gedrag. Soms wil ik dat nog wel eens vergeten. Onze buurman is nog boos op mij omdat ik hem vriendelijk verzocht niet te stoken omdat de wind precies onze kant op stond. Hij praat niet meer tegen mij en zijn vrouw vindt mij een stom mens. Er op een volwassen manier over praten kan niet, helaas.

De oplossing ligt bij onszelf

Ooit had ik een collega van Surinaamse afkomst. Zij was heel donker. Op een dag vroeg ik haar of zij wel eens gediscrimineerd werd. “Nee hoor”, zei ze, “het gaat er om hoe je er mee omgaat en hoe je in het leven staat. Ik voel mij nooit gediscrimineerd.” Haar antwoord was verrassend en zal ik nooit vergeten en is typerend voor hoe we ook om kunnen gaan met andersdenkenden en zelfs met de dreiging van terreur.

We moeten ons niet door angst laten leiden en verdeeldheid zien te voorkomen. Soms kan het helpen je te kleden of te gedragen naar de gebruiken van je omgeving, als het maar niet ten koste gaat van wie je werkelijk bent. We zijn allemaal mensen van vlees en bloed en we willen allemaal gelukkig zijn.

Groene belastingen

Er zijn grote veranderingen nodig om ons economisch systeem bestendig te maken voor de 21e eeuw. Beleidsmakers weten dat maar tot actie is het nog niet gekomen. Terwijl de oplossingen er zijn. 

Groen beleggen is inmiddels niet meer iets waar we onze wenkbrauw over optrekken. Groene belastingen daarentegen wel, want waar gaat dat nu weer over? Op 19 oktober 2015 vond in Utrecht een discussieavond plaats over ‘Groene Belastingen’ georganiseerd door het Platform Duurzame en Solidaire Economie (DSE). Heel veel nieuws heb ik die avond niet gehoord omdat ik al jaren in allerlei gremia met dezelfde onderwerpen bezig ben, waaronder de politiek bij De Groenen. Ik heb er al menig blogje aan gewijd en diverse presentaties over gegeven, maar het was goed dat het weer eens op een rij gezet werd.

Wat opviel aan de deelnemers aan de discussieavond was het grote aantal gepensioneerden. Leeft het alleen onder deze groep? Ik hoop van niet. Maar het gebrek aan belangstelling van jongeren en de bestuurders van vandaag is een teken aan de wand. Ook het platform DSE kan wel wat nieuw jong bloed gebruiken, liet de organisatie weten. Zelf vind ik het tekort aan vrouwen in de discussie alarmerender.

Discussie over waarden
De inleider Frans van der Steen van het platform DSE viel direct met de deur in huis. Bij groene belastingen moeten we denken aan belasting die geheven wordt op hetgeen onze leefomgeving nadelig beïnvloed. Dan kom je al gauw uit bij duurzaamheidsaspecten, maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) en de gevolgen van ons consumptiegedrag, de CO2-uitstoot, klimaatverandering en de aantasting van het milieu en onze aarde.

Groene belastingen zijn niet nieuw, denk maar aan milieuheffingen, maar er is nog een andere vorm: de Belasting op Onttrokken Waarde (BOW). Dat houdt in dat alles wat de grond uitkomt zoals grondstoffen (olie, hout, mineralen, water, etc.) wordt belast, maar daarnaast ook de waardevermindering van ons leefklimaat (lucht-, water- en milieuvervuiling) die het ontginnen met zich meebrengt, alsook het verbruik van vruchtbare aarde. BOW is nog altijd erg lastig toe te passen omdat moeilijk is vast te stellen wat de waardevermindering is en ook omdat er zoveel internationale partijen bij betrokken zijn. Maar onmogelijk is het zeker niet, als we maar willen.

BTW is achterhaald
Als een systeem met BOW goed wordt toegepast dan betekent dat het begin van een circulaire economie. Want alle grondstoffen die de grond al uit zijn kunnen worden hergebruikt en zijn daardoor goedkoper dan hetgeen aan de aarde onttrokken moet worden. BOW is een geheel ander systeem dan het huidige Belasting Toegevoegde Waarde (BTW). BOW handelt over het productiefactor natuur, terwijl de BTW de toegevoegde waarde door de productiefactor arbeid betreft. Vraag iedere willekeurige beleidsmaker op gebied van belasting waar deze het beste geheven kan worden en het antwoord zal zijn: op datgene dat schaars is.

Arbeid is niet langer schaars, immers er zijn zo’n 600.000 werklozen tegen ca. 100.000 vacatures, terwijl wij slechts één planeet aarde bezitten, in tegenstelling tot wat wij verbruiken. Zelfs nu nog wordt arbeid te zwaar belast, terwijl dat niet geldt voor robots – gemaakt van grondstoffen – die het werk overnemen. Een belastingverschuiving van arbeid naar resources is een logische stap. Er is helaas nog een lange weg te gaan om tot vergroening van de belastingen te komen. Zolang Nederland nog een belastingparadijs bij uitstek is waarbij belastingontwijking hoogtij viert, is er nog een hoop werk te verzetten.

Rookgordijnen
In zijn praatje zei Professor Klaas van Egmond dat de vergroening van onze economie vooral gericht is geweest op technologische vernieuwing en nooit op de economische kant. Daarnaast is ons economisch systeem zo complex dat er gemakkelijk rookgordijnen opgeworpen kunnen worden. Al jaren wordt er vanuit de overheid, de politiek en de wetenschap gesproken dat er iets moet veranderen, maar tot daadwerkelijke verandering leidde het nooit. Zelfs de SER heeft niet tot actie kunnen aanzetten. Dat alles terwijl het Ex’Tax project, dat de belastingverschuiving van arbeid naar resources berekende, afkomstig uit de ideeën van Eckart Wintzen, laat zien dat er €30 miljoen aan ombuigingen te realiseren zijn.

Een paneldiscussie met Klaas van Egmond, Paul Metz van DSE, Carla Dik-Faber Tweede Kamerlid van de Christen Unie en Guiseppe van der Helm, directeur van de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO), liep qua onderwerp behoorlijk uiteen.

Producten zijn beter te controleren dan mensen
Heel nadrukkelijk werd gesproken over de huidige uiterst complexe handel in emissierechten en dat een systeem van CO2-heffingen betere oplossing biedt. Alle maatschappelijke kosten moeten in toekomstige prijzen worden doorberekend willen we onze planeet leefbaar houden. Verbruiksbelasting waarbij vervuilende producten hoger worden belast is een veel eenvoudiger en eerlijker systeem, met als voordeel dat vervuilende producten zich vanzelf uit de markt prijzen.


Zorgrobot (foto: Telegraaf)

De opmars van de robotisering is niet meer te stuiten en zal in de toekomst nog veel meer arbeid vervangen, ter compensatie van de productiefactor arbeid is de invoering van een onvoorwaardelijk basisinkomen een mooie oplossing. Betrek hierbij de verschuiving van belasting op arbeid naar belasting op grondstoffen en ons systeem wordt een stuk eenvoudiger. Daarbij is het grote voordeel tevens dat producten veel makkelijker te controleren en te belasten zijn dan mensen.

Onze grootste dwaling
TTIP, het vrijhandelsverdrag tussen de VS en de EU waarover momenteel onderhandeld wordt, kwam ook ter sprake. Het algemene beeld in de zaal was dat we dat niet moeten willen. De burger- en arbeidsrechten zijn in de EU beter geregeld, de milieueisen liggen hoger in Europa en daarbij is het ondemocratische ISDS-mechanisme niet wat wij in Europa als wenselijk ervaren.

Maar de allergrootste dwaling van het westers economisch systeem is dat we de geldschepping in handen van private instellingen hebben gegeven. Dat moet worden teruggedraaid wat naar schatting een besparing oplevert van ca. €25-30 miljard. Geldschepping is het recht van de gemeenschap. Dat hier beweging in zit bewijst het burgerinitiatief ‘Ons Geld’ dat het al tot een hoorzitting in de Tweede Kamer heeft weten te brengen.

Integrale benadering
De grote vraag was waarom al deze positieve ideeën nog steeds niet zijn geïmplementeerd? De beleidsmakers hebben de plannen, maar het bedrijfsleven moet het oppakken en uitvoeren. Zijn zij daar wel toe bereid? Daar ligt de uitdaging. Er waren beslist optimistische geluiden. De VBDO heeft mooie voorbeelden van de manier waarop het bedrijfsleven positief gestimuleerd wordt en daardoor actie onderneemt. Transparantie is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Door de juiste mechanismes en incentives te creëren is dat zeker mogelijk.

De algehele conclusie was dat een nieuw economisch systeem vooral eenvoudig moet zijn en een integrale aanpak vraagt met als uitgangspunt het behoud van de aarde voor de toekomstige generaties. Kortom de oplossingen zijn er waarbij groene belastingen zeker een belangrijke bijdrage kunnen leveren. Nu de daadkracht nog.

Bekijk hier een filmpje over het onderwerp van Klaas van Egmond.